Рекламный баннер 990x90px header-top
81.3
93.44
Рекламный баннер 728x90px center-top

Рубрика «Эрткен уениң арыннарын ажыдып ора»

Рубрика «Эрткен уениң арыннарын ажыдып ора»

Кыргыс Сорукту Самданай оглу – тыва хөөмейжи.

Кыргыс Сорукту 1901 чылда Межегейге ядыы, хөй ажы-төлдүг Оюн Самданай биле Чолдак-Караның өг-бүлезинге төрүттүнген. Бичии турда-ла Соруктуну Таңдыга аъш-чем дилеп келген моол Сагаан-Бүдүп азырап алган. Ол база бай-шыдалдыг эвес, кадайы-биле ажы-төл чок турганнар. Ооң кадайы Бедик-Батмаа ону өстүрүп, кижизидип чораан. Сес харлыында бай-шыырак Урту-Назынның кадарчызы апарган. Ол бодундан үш хар улуг эжи Шар-Болат оглу Далаа-биле кады даглыг ховуларга ийи муң баш хойну кадарып чораан. Сорукту бир дугаарында думчук ырлаарын оон дыңнаан. Эжи Далааныӊ кайгамчык тода, дыңзыг сыгыды, долгандыр километрлер ырактан дыңналып турар, бичии Соруктуну сорук киирип, ооң эдерип чоруур удуртукчу удазыны апарган чадавас.

Сорукту бай Урту-Назынга 22 чыл бараан болуп келген. Соруктуну хөөмейге өөредип турган эжи Далаа байның хойларын оорлааш, сүрүп алгаш, Моолче дезипкен. Сорукту Урту-Назынның хууда ыраажы-хөөмейжизи апарган. Соруктунуң хөөмей ыраажызының уран-шевери чүгле чаңгыс Урту-Назынны эвес, а чоок-кавы аалдарда улустуң сеткил-чүрээн чаалап алган турган. Эзирик Урту-Назын аалчыларынга: "Силерде менден артык аът бар бе? Силер мен ышкаш бай-шыдалдыг силер бе? Силерниң мен ышкаш хоомей ээзи бар бе?" деп мактанырынга ынак турган.

Сорукту кадарчы ажылындан аңгыда, Урту-Назынның аалчыларынга ырлап берип, хөөмей күүседири-биле хөглэдир ужурлуг турган. Ооң хууда хөөмейжизи турган болгаш, ээзин, дүжүметти, ооң өнчү-хөреңгизин, санап четпес хойларын алгап-мактап, алдаржыдар ужурга таварышкан. "Бүгү Эрзинде ындыг ыраажы чок болганынга өөрүп турганнар. Белдир биле Топчут аалдарының байлары, оларның аалчылары Соруктуну адааргал-биле дыңнап чорааннар. Оларның хойлары, тевелери, аъттары хөй, ынчалза-даа ындыг хөөмейжизи чок" деп Москва чурттуг журналист В. Варян 1974 чылда марттың эң сөөлгү хүнүнде үнген “Тувинская правда” солунга бижип турган.

Үндезини: Тыва Республиканың Национал архиви. Тыва Республиканың солуннарның альбому.
0

Оставить сообщение:

Рекламный баннер 728x90px center-bottom
Поделитесь новостями с жителями города
Если Вы стали свидетелем аварии, пожара, необычного погодного явления, провала дороги или прорыва теплотрассы, сообщите об этом в ленте народных новостей. Загружайте фотографии через специальную форму.
Рекламный баннер 200x200px sidebar-right
Рекламный баннер 200x200px sidebar-right
Полезные ресурсы